بیمه هواپیما
بیمه هواپیما
این نوع بیمه، پوششهای مورد نیاز بیمهگزاران را در قبال خطرات مربوط به هواپیما مانند مالکیت، اداره، تعمیر و نگهداری و یا فروش ارائه میدهد. در این بخش به طور مختصر اشارهای به بیمه بدنه و مسئولیت نیز خواهد شد.
بیمه هواپیما نیز مانند بیمه اتومبیل در صورت بروز حادثه، هم خسارات مالی به وسیله نقلیه و هم خسارات مالی وجانی وارد به افراد ثالث را شامل میشود.
هواپیما و خطرات پرواز دارای مسائل و مشکلات خاص خویش است.
حوادث فاجعهآمیز هواپیما معمولا با جرح و فوت انسانها و خسارات مالی وارد به اشخاص ثالث همراه است. مشکلات این نوع بیمه باتوجه به پیدایش هواپیماهای جدید با ظرفیتهای بیشتر برای حمل مسافر، بار و سوخت و پیچیدگی تکنولوژی ساخت، روبه افزایش است.
در زمان بیمه کردن بدنه و مسئولیت هواپیما چهار اصل کلی درنظر گرفته میشود:
- نوع هواپیمایی که بیمه میشود.
- خصوصیات، دانش فنی و ساعت پرواز خلبان
- موقعیت جغرافیایی که هواپیما در آن مناطق تردد میکند.
- اهدافی که هواپیما برای انجام آن به کار میرود.
هواپیما معمولا برای اهداف زیر به کار میرود:
- پرواز در خطوط هواپیمایی مجاز و به منظور فعالیت تجاری.
- به عنوان هواپیماهای شخصی و برای مصارف کاری و تفریحی.
- کاربرد در مصارف علمی و تحقیقاتی و عکسبرداری.
- کاربرد برای مصارف کشاورزی.
- کاربرد برای مصارف صنعتی.
۱- پوششهای بیمه بدنه هواپیما
اگرچه خسارات رایج آتشسوزی، دزدی، طوفان و خسارات زمینی (تصادم درغیر مواقع پرواز) دارای پوشش است، اما بیمه بدنه هواپیما به صورت تمام خطر است و به سه شکل زیر ارائه میشود :
الف- بیمه تمام خطر در زمانی که هواپیما در حرکت نیست
کلیه خسارات و فقدان فیزیکی هواپیما در زمانی که در فرودگاه (زمین) قرار دارد و از نیروی محرکه خود برای حرکت و جابجایی استفاده نمیکند، تحت این نوع بیمه پوشش میگیرد.
ب- بیمه تمام خطر بجز مواقعی که هواپیما در پرواز است
کلیه خسارات و فقدان فیزیکی هواپیما در روی زمین حتی خسارات زمان جابجایی هواپیما (Taxiing) شامل ایننوع پوشش بیمهای میشود.
ج- بیمه تمام خطر، بر روی زمین و در زمان پرواز
کلیه خسارات و فقدان ناشی از حرکت، توقف و یا جابجایی هواپیما بر روی زمین و در زمان پروازتحت پوشش بیمهای است.
د- مواردی که خارج از تعهد بیمهگر است.
استثنائات بیمه بدنه در بیمهنامههای صادره تا حدودی با یکدیگر متفاوت است ولی جنبه عمومی و همگانی که در تمامی بیمهنامهها یافت میشود به شرح زیر است:
- چنانچه هواپیما برای مصارف غیرقانونی و با رضایت بیمهگزار به کار گرفته شود.
- هنگامی که هواپیما در خارج از محدوده جغرافیایی مندرج در بیمهنامه فعالیت کند.
- استفاده از هواپیما برای مصارفی به غیر از آنچه در بیمهنامه قید شده است.
- هدایت هواپیما توسط شخص دیگری به غیر از خلبان آن، مگر در مواردی که عمل جابجایی(Taxiing) انجام میشود.
- زمانی که شرایط قابلیت پرواز هواپیما و یا اعتبار گواهینامه خلبانی خلبان نقض شده ولی پرواز انجام شده است.
- در شرایطی که با موافقت بیمهگزار، هواپیمای در حال پرواز بعضی از قوانین و مقررات هواپیماییکشوری(۴) را نقض کرده باشد.
- هرگونه خسارات ناشی از کهنگی و فساد لاستیکهای هواپیما، مگر اینکه شرط مغایری برای پوشش آنها وجود داشته باشد.
- خسارات ناشی از تغییر و تبدیل هواپیما(۵)، جنگ، اعتصاب، شورش و بلوا.
- خسارات ناشی از عدم استفاده.
۲ – پوششهای بیمه مسئولیت هواپیما
بیمهمسئولیت، سه نوع پوشش را ارائه میدهد که حدود مسئولیت هریک از آنها با یکدیگر متفاوت است.
الف- جرح بدنی، به استثنای مسئولیت در قبال سرنشینان هواپیما
این نوعبیمه، بیمهگذار را در قبال اقدامات و دعاوی قانونی اشخاص ثالث برای مواردی چونجرحبدنی، بیماری، امراض و مرگ ناشی از حادثه در قبال مالکیت، تعمیر و نگهداری و کاربرد هواپیما باتوجه به شرایط مندرج در بیمهنامه پوشش میدهد.
دراین نوع پوشش بیمهای غرامت هر شخص در قبال فوت و یا صدمات بدنی مشخص است وحداکثر تعهد بیمهگر برای خسارات ناشی از هر حادثه نیز معین است.
ب- جرح بدنی سرنشینان هواپیما
این نوع پوشش، بیمهگذار را در قبال دعاوی و اقدامات قانونی سرنشینان هواپیما در مواردی چونجرح بدنی، بیماری، امراض و مرگ ناشی از حادثه هواپیما باتوجه به شرایط مندرج در بیمهنامه تأمینمیدهد. در این نوع بیمهنامه غرامت هر شخص در قبال فوت و یا صدمات بدنی مشخص است وحداکثر تعهد بیمهگر نیز برای خسارات ناشی از هر حادثه معین شده است.
ج- بیمه مسئولیت خسارات مالی
این نوع پوشش، بیمهگذار را در قبال دعاوی و غرامتهای مالی ناشی از فعالیتهای مربوط به مالکیت، تعمیر و نگهداری و یا کاربرد هواپیما، تأمین میدهد. حدود مسئولیت بیمهگر برای هر حادثه معیناست.
د- موارد خارج از تعهد بیمهگر(استثنائات)
استثنائات بیمهنامه مسئولیت هواپیما در مورد بیمهگران مختلف، متفاوت است، اما به طور کلی استثنائات به شرح زیر است :
- خسارات بدنی وارد به خود بیمهگزار.
- خسارات بدنی وارد به کارکنان بیمهگزار در طول مدت خدمت و اعتبار بیمهنامه.
- خسارات مالی وارده به اشیاء و اموال بیمهگزار، زمانی که متعلق به وی یا در تصرف و کنترل او باشد.
- مسئولیتهای بیمهگزار برای جرح بدنی و یا خسارات مالی ناشی از تولید، ساخت و یا فروش هواپیما و قطعات و لوازم یدکی آن و یا ناشی از هرگونه عملیات خدماتی (سرویس)
- مسئولیت بیمهگزار در زمانی که هواپیما با اجازه وی، بدون توجه به گواهی قابلیت پرواز و یا نادیدهگرفتن بعضی از قوانین هواپیمایی کشوری، اقدام به پرواز نماید.
